Kim jest praktykant i jakie są jego obowiązki?
12 czerwca 2023 · Aktualizacja: 22 października 2026 · Marcin Sojka · Dla pracodawcy
Praktykant to osoba, która zdobywa w firmie praktyczne doświadczenie w zawodzie, najczęściej w ramach praktyk studenckich, zawodowych lub absolwenckich. Zakres obowiązków ustala pracodawca: zwykle jest to wsparcie zespołu w bieżących zadaniach, udział w projektach pod okiem mentora i nauka przez obserwację. Praktyki mogą być płatne lub bezpłatne, a praktykantowi przysługują m.in. bezpieczne warunki pracy, przerwy i równe traktowanie. W przeciwieństwie do stażu z urzędu pracy praktyki organizuje się bez udziału urzędu. Dla firmy praktykant to wsparcie w okresach większego obciążenia i potencjalny kandydat na wolne stanowisko.
Praktykant w firmie, kim jest i jakie ma prawa?
Praktykant to osoba, która odbywa praktykę zawodową w celu zdobycia doświadczenia w danym zawodzie lub branży. Praktyki mogą być zarówno płatne, jak i niepłatne i zazwyczaj mają charakter tymczasowy. Warto jednak wiedzieć, że pod pojęciem „praktyki” kryją się trzy różne formy, regulowane różnymi przepisami:
- Praktyki studenckie — organizowane przez uczelnię jako element programu studiów; ich wymiar, cele i zasady określa regulamin uczelni, a firma zawiera z uczelnią porozumienie (umowę) o organizacji praktyk. Student nie musi mieć umowy z firmą — jego status wynika z porozumienia i skierowania z uczelni.
- Praktyki zawodowe uczniów (praktyczna nauka zawodu) — dla uczniów szkół branżowych i techników; odbywają się na podstawie umowy między szkołą a pracodawcą, zgodnie z przepisami oświatowymi o praktycznej nauce zawodu.
- Praktyki absolwenckie — regulowane ustawą z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich. Tylko tej formy dotyczą opisane niżej warunki: praktykant musi mieć ukończoną co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową (dawniej: gimnazjum, zlikwidowane reformą z 2017 r.) i w dniu rozpoczęcia praktyki nie mieć ukończonych 30 lat, praktyka może trwać maksymalnie 3 miesiące u jednego podmiotu, a umowę zawiera się bezpośrednio między firmą a praktykantem (nie musi być studentem ani absolwentem uczelni). Jeśli praktyka jest płatna, wynagrodzenie nie może przekroczyć dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
W przeciwieństwie do stażysty z urzędu pracy, praktykanta w każdej z tych form można przyjąć bez pośrednictwa urzędu.
Potocznie praktykant bywa nazywany również stażystą, jednak staż z urzędu pracy to odrębna forma, nad którą czuwa powiatowy urząd pracy. Od 1 czerwca 2025 r. reguluje ją ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która zastąpiła ustawę o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Staż jest przeznaczony dla osób bezrobotnych zarejestrowanych w urzędzie, trwa co do zasady od 3 do 6 miesięcy (do 12 miesięcy, jeśli kończy się formalnym potwierdzeniem nabytych kwalifikacji), może być realizowany także zdalnie lub hybrydowo, a stażysta otrzymuje stypendium wypłacane przez urząd, nie przez firmę. Nowa ustawa zniosła wcześniejsze ograniczenie wieku (dłuższy staż tylko dla osób do 30. roku życia) — zasady są teraz jednakowe dla wszystkich bezrobotnych. Organizator stażu musi spełnić warunki ustawowe (m.in. prowadzić działalność co najmniej 6 miesięcy i nie zalegać ze składkami) i podpisać umowę ze starostą.
Powszechnie uważa się, że zatrudnienie praktykanta jest dla firmy prostsze niż przyjęcie stażysty: prawa praktykanta nie są tak szczegółowo uregulowane, pracodawca ma mniej obowiązków sprawozdawczych i nie musi dostosowywać się do reguł ustalanych przez urząd. To właściciel firmy (w porozumieniu z uczelnią lub szkołą, jeśli praktyka jest elementem nauki) ustala, na jakich zasadach praktyki w firmie będą realizowane. Może płacić za pracę praktykanta, ale nie musi.
Można powiedzieć, że prawa praktykanta są bardzo podstawowe. To między innymi prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, przerw, norm czasu pracy (w praktykach absolwenckich stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy o czasie pracy) i równego traktowania. Na koniec praktyki pracodawca jest zobowiązany do wystawienia zaświadczenia o rodzaju wykonywanej pracy i zdobytych umiejętnościach — a na prośbę praktykanta także opinii. O tym, jak ją napisać, piszemy we wpisie Jak powinna wyglądać opinia o praktykancie?.
Praktyka studencka, praktyka absolwencka i staż z urzędu pracy — porównanie
| Praktyka studencka / zawodowa | Praktyka absolwencka | Staż z urzędu pracy | |
|---|---|---|---|
| Podstawa prawna | program studiów i regulamin uczelni (lub przepisy oświatowe dla uczniów); porozumienie firmy z uczelnią/szkołą | ustawa z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich | ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia |
| Kto może odbywać | student lub uczeń skierowany przez uczelnię/szkołę | osoba po co najmniej 8-letniej szkole podstawowej, przed ukończeniem 30 lat | osoba bezrobotna zarejestrowana w urzędzie pracy |
| Z kim umowa | firma – uczelnia/szkoła (plus skierowanie) | firma – praktykant | firma – starosta (urząd pracy); stażysta skierowany przez urząd |
| Czas trwania | według programu studiów/szkoły | maksymalnie 3 miesiące u jednego podmiotu | zwykle 3–6 miesięcy, do 12 miesięcy przy potwierdzeniu kwalifikacji |
| Wynagrodzenie | zwykle bezpłatna; firma może płacić dobrowolnie | płatna lub bezpłatna; maks. 2× minimalne wynagrodzenie | stypendium z urzędu pracy, firma nie płaci |
| Rozwiązanie | według porozumienia z uczelnią | bezpłatna — w każdym czasie; płatna — z 7-dniowym wypowiedzeniem, na piśmie | na zasadach umowy ze starostą |
| Na koniec | zaliczenie praktyki, opinia dla uczelni | pisemne zaświadczenie o rodzaju pracy i umiejętnościach | opinia organizatora i zaświadczenie urzędu |
Obowiązki praktykanta w biurze
Obowiązki praktykanta mogą różnić się w zależności od firmy, w której odbywa praktykę. Zazwyczaj jest to szeroko pojęte wsparcie pracowników w codziennych obowiązkach, a także wnikliwa obserwacja i zdobywanie wiedzy na temat działalności przedsiębiorstwa. Obowiązki ustalane przez pracodawcę pozwalają osobie przyjętej na praktyki zdobywanie wiedzy i praktycznych umiejętności potrzebnych do wykonywania zawodu.
Praktyki dla studentów bardzo często są organizowane przez banki i na tym przykładzie warto omówić przykładowe zadania praktykanta. To między innymi:
- Podstawowa obsługa klienta: pomoc w wypełnianiu wniosków, ustalanie celów wizyty i udzielanie wsparcia.
- Uczestnictwo w akcjach marketingowych oraz pomaganie pracownikom w codziennych obowiązkach.
- Uczestnictwo w szkoleniach oraz realizacja projektów pod okiem mentorów.
- Nauka na podstawie obserwacji, a także przejmowanie obowiązków, na które pracownicy nie mają czasu.
Zatrudnienie praktykanta w firmie
W przypadku praktyki absolwenckiej pracodawca może przyjąć praktykanta maksymalnie na 3 miesiące (kolejna umowa z tą samą osobą jest możliwa, o ile łączny czas praktyk nie przekroczy 3 miesięcy). Warunki praktyk opisuje pisemna umowa, którą należy zawrzeć z osobą przyjętą do firmy. Taka umowa powinna zawierać następujące informacje.
- Rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności
- Tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki
- Okres, w którym realizowane są praktyki
- Wysokość świadczenia pieniężnego, jeśli praktyka jest płatna
Umowę o praktykę absolwencką bezpłatną można rozwiązać w każdym czasie. Jeśli pracodawca płaci praktykantowi, okres wypowiedzenia wynosi 7 dni. Rozwiązanie umowy należy zawsze dostarczyć na piśmie. Przy praktykach studenckich i zawodowych zasady przyjęcia, czas trwania i tryb zakończenia wynikają z porozumienia z uczelnią lub szkołą.
Praktykanci w firmie, jakie są korzyści dla pracodawcy?
Przyjęcie praktykanta do firmy to korzystne rozwiązanie dla pracodawcy, szczególnie zalecane wtedy, gdy w firmie jest dużo zaległej pracy do wykonania, bądź część pracowników jest na urlopie lub organizacja weszła w fazę wysokiego sezonu (np. sezon z dużą ilością zamówień). Osoba ucząca się zawodu może być cennym wsparciem dla zespołu oraz rokującym kandydatem na nieobsadzone stanowisko. Rzetelnie napisana opinia o praktykancie stanie się wtedy gotowym materiałem do decyzji o zatrudnieniu.
Artykuły, które mogą Cię zainteresować:
Jak powinna wyglądać opinia o praktykancie?
Jak powinien wyglądać opis stanowiska pracy biurowej?
Program poleceń pracowniczych – wszystko, co powinieneś wiedzieć