Dla pracownika najkorzystniejszą formą zatrudnienia jest umowa o pracę. Jednak dynamicznie zmieniające się regulacje prawne oraz sytuacja gospodarcza często skłania pracodawców do zatrudniania załogi na umowach zlecenie. Jakie są podstawowe różnice między umową zlecenie a umową o pracę? Jakie korzyści dla pracowników gwarantują poszczególne formy zatrudnienia? W tym artykule zebraliśmy najważniejsze informacje.
Umowa zlecenie – charakterystyka
TREŚĆ I FORMA
Umowy cywilno-prawne, w tym umowę zlecenie, regulują przepisy ujęte w kodeksie cywilnym. Umowa zlecenie nie musi być zawarta na piśmie, a kodeks cywilny nie precyzuje, jakie zapisy powinny się znaleźć w dokumencie zawartym między zleceniodawcą a zleceniobiorcą.
MIEJSCE I SPOSÓB ŚWIADCZENIA PRACY
Zleceniobiorca posiada dużą samodzielność i swobodę w sposobie organizowania swojego czasu oraz miejsca pracy (jeżeli w umowie nie zawarto szczegółowych regulacji w tym zakresie). Zatem zatrudniony na podstawie umowy zlecenie sam decyduje kiedy pracę rozpoczyna i kiedy ją kończy, a także w jakim miejscu ją wykonuje. Ponadto, realizacja zlecenia nie odbywa się pod stałym kierownictwem zlecającego.
URLOP WYPOCZYNKOWY, MACIERZYŃSKI – CHARAKTERYSTYKA UMOWY ZLECENIE
Pracując na umowie zlecenie nie mamy zagwarantowanego prawa do płatnego wypoczynku lub urlopu macierzyńskiego, jednak taki przywilej można wynegocjować ze zleceniodawcą.
STAŻ PRACY
Praca na postawie umowy zlecenie nie wlicza się do stażu pracy, ale jest brana pod uwagę przy wyliczeniach emerytalnych.
SKŁADKI ZUS
Jeśli umowa zlecenie jest dla pracownika jedynym tytułem do ubezpieczeń, wtedy składki emerytalne i rentowe są obowiązkowe, a składka chorobowa jest odprowadzana dobrowolnie (uczniowie i studenci do ukończenia 26 lat nie są objęci ubezpieczeniem). W przypadku, gdy zleceniobiorca uzyskuje przychód z kilku umów zlecenia jednocześnie, zobowiązany jest do odprowadzenia składki tylko z jednej umowy, z której otrzymuje co najmniej pensję minimalną, od pozostałych umów zwolniony jest z tego obowiązku. Taki stan rzeczy ma się zmienić od 1 stycznia 2022 r, gdy umowy zlecenie zostaną w pełni oskładkowane (jak w przypadku umowy o pracę).
ŚWIADECTWO PRACY PO ZAKOŃCZENIU UMOWY
Zatrudnienie na umowę zlecenie nie uprawnia do otrzymania od zleceniodawcy zaświadczenia potwierdzającego zatrudnienie, jednak zleceniobiorca może zwrócić się z prośbą o wydanie takiego dokumentu.
Umowa o pracę – charakterystyka
TREŚĆ I FORMA
Umowa o prace jest regulowana przez kodeks pracy. Wymagana jest forma pisemna umowy, w której muszą znaleźć się m.in. informacje o nazwie stanowiska, zakresie obowiązków, miejscu i czasie pracy.
MIEJSCE I SPOSÓB ŚWIADCZENIA PRACY
Na podstawie umowy o pracę pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę.
URLOP WYPOCZYNKOWY, MACIERZYŃSKI
Dzięki umowie o pracę zatrudnieni mogą korzystać ze wszystkich przywilejów pracowniczych opisanych w Kodeksie pracy, w tym z prawa do płatnego, nieprzerwanego i corocznego urlopu wypoczynkowego oraz do urlopu rodzicielskiego.
STAŻ PRACY – CHARAKTERYSTYKA UMOWY O PRACĘ
Na staż pracy składa się łączna długość okresów pracowniczych, w których pracownik był zatrudniony na umowę o pracę.
SKŁADKI ZUS
Zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych umowa o pracę zawsze stanowi podstawę do pełnego oskładkowania.
ŚWIADECTWO PRACY PO ZAKOŃCZENIU UMOWY
Po zakończeniu umowy o pracę pracodawca ma 7 dni na wystawienie byłemu pracownikowi świadectwa pracy, które dokumentuje przebieg zatrudnienia.
Korzyści z umowy o pracę a rozwój zawodowy
Warto podkreślić, że korzyści z umowy o pracę nie ograniczają się wyłącznie do stabilności czy ochrony socjalnej. Etat sprzyja także rozwojowi kariery – pracownicy zatrudnieni na tej podstawie częściej uczestniczą w szkoleniach finansowanych przez pracodawcę, mają dostęp do awansów wewnętrznych czy programów rozwojowych. Te korzyści z umowy o pracę sprawiają, że etat staje się dla wielu osób naturalnym wyborem w długoterminowej perspektywie.
Cechy wpływające na bezpieczeństwo prawne
Do najważniejszych cech odróżniających obie formy należy bezpieczeństwo prawne. W przypadku umowy o pracę przepisy chronią pracownika przed nagłym rozwiązaniem kontraktu, zapewniają okres wypowiedzenia i obowiązek uzasadnienia decyzji o zwolnieniu. Umowa cywilnoprawna nie daje takich gwarancji, co sprawia, że jej cechy bardziej odpowiadają osobom poszukującym krótkoterminowych lub elastycznych zleceń.
Zalety elastyczności a zalety stabilności
Porównując te formy zatrudnienia, warto wskazać, że zalety etatu i zalety zlecenia są odmienne. Etat to bezpieczeństwo i świadczenia, z kolei zlecenie to większa elastyczność oraz możliwość podjęcia kilku współprac jednocześnie. W praktyce wybór zależy więc od sytuacji życiowej – studentom łatwiej łączyć obowiązki dzięki elastycznym umowom, a osoby zakładające rodzinę chętniej wybierają stabilność etatu.
Czym się różni umowa o pracę od umowy zlecenia w kontekście odpowiedzialności
Odpowiadając na pytanie: czym się różni umowa o pracę od umowy zlecenia, warto wskazać na kwestię odpowiedzialności. Pracownik na etacie ponosi ograniczoną odpowiedzialność materialną, regulowaną przez Kodeks pracy. Zleceniobiorca natomiast odpowiada w pełnym zakresie zgodnie z Kodeksem cywilnym, co w praktyce oznacza większe ryzyko związane z wykonywaniem powierzonych obowiązków. To kolejny element pokazujący, że wybór między etatem a zleceniem o pracę ma nie tylko wymiar finansowy, ale też prawny.
Opis znaczenia wyboru formy zatrudnienia dla pracodawcy i pracownika
Dobry opis obu rozwiązań pozwala także spojrzeć na problem z perspektywy pracodawcy. Dla niego etat oznacza większe koszty i konieczność przestrzegania licznych przepisów prawa pracy. Z drugiej strony, zlecenie o pracę daje więcej swobody w zakresie rekrutacji i rozliczeń, ale nie buduje tak trwałej więzi z pracownikiem. Taki opis różnic ułatwia zrozumienie, dlaczego w wielu branżach funkcjonują obok siebie obie formy zatrudnienia.
Umowa zlecenie a umowa o pracę – podsumowanie
Z punktu widzenia zatrudnionego, umowa o pracę jest najlepszym rozwiązaniem. Przywileje pracownicze, jak urlop wypoczynkowy czy rodzicielski, znaczny stopień ochrony przed rozwiązaniem umowy oraz gwarancja minimalnego wynagrodzenia za pracę to najważniejsze argumenty. Jednak zatrudnienie osoby na umowę o pracę wiąże się z wysokimi kosztami dla pracodawcy, dlatego z reguły ta forma umowy nie jest oferowana wszystkim pracownikom.
Choć umowy zlecenie są dla zatrudnionych mniej atrakcyjne, mają one również swoje korzyści, choćby brak ścisłego nadzoru ze strony zleceniodawcy, możliwość pracy zdalnej czy nienormowany czas pracy.
Artykuły, które mogą Cię zainteresować:
Pytania na rozmowie kwalifikacyjnej związane z pandemią
List motywacyjny – kiedy warto go napisać?
Udostępnij